Możemy odróżnić odpowiedzialność osoby popełniającej nadużycie od odpowiedzialności osób zarządzających lub nadzorujących spółkę, którym sprawca podlega, wyróżniamy także odpowiedzialność samej spółki.
Odpowiedzialność osoby popełniającej nadużycie
Odpowiedzialność zależy od charakteru czynu:
- Zabranie mienia - przestępstwo kradzieży - grozi za nie kara pozbawienia
wolności do lat 5
- Tzw. przekupstwo managerskie - doprowadzenie do zlecenia spółce X wykonania usługi,
w zamian za korzyści majątkowe - odpowiedzialność karna, groźba pozbawienia wolności do lat 5
- Oszustwo komputerowe - będzie to np. usunięcie z komputera firmowego istotnych danych dotyczących
strategicznych klientów - odpowiedzialność karna, do 5 lat pozbawienia wolności.
- Odpowiedzialna będzie także osoba, która pomogła przy dokonaniu nadużycia lub z niego świadomie skorzystała.
Odpowiedzialność kierownictwa spółki
Członkowie zarządu, rady nadzorczej, a także managerowie na kierowniczych stanowiskach odpowiadają nie tylko za siebie,
ale także za nadużycia innych.
Wyróżnić tu możemy tzw. przestępstwo działania na szkodę spółki. Do powstania odpowiedzialności karnej nie zawsze konieczne jest wyrządzenie szkody. Odpowiedzialność ponosić można za samą obiektywną możliwość jej powstania, spowodowaną zawinionym i bezprawnym działaniem,
ale także zaniechaniem działania.
Ryzyko odpowiedzialności karnej za działanie na szkodę spółki istnieje także wówczas, gdy manager czy członek rady nadzorczej nie popełnili bezpośrednio nadużycia, ale takie nadużycie zostało popełnione przez osobę im podległą w strukturze organizacji.
Odpowiedzialność spółki
Warunkami odpowiedzialności spółki są między innymi:
- Popełnienie przez osobę sprawującą funkcję kierowniczą jednego z przestępstw wymienionych w ustawie
(np. działanie na szkodę spółki, pranie brudnych pieniędzy),
- Skazanie sprawcy prawomocnym wyrokiem sądu lub inne zakończenie postępowania karnego stwierdzające winę,
- Czyn zabroniony osoby fizycznej, który przyniósł lub mógł przynieść spółce korzyść, choćby niemajątkową.
Kara, jaka może być orzeczona dla spółki to kara pieniężna od 1 do 20 milionów złotych, ale nie więcej niż 10% przychodu osiągniętego w roku,
w którym popełniono czyn zabroniony.
Co można zrobić w przypadku nadużycia
Gdy nadużycie wynikało z działania pracownika i naraziło pracodawcę na poważne szkody, pracodawca może:
- Rozwiązać umowę o pracę:
- Ze skutkiem natychmiastowym - w ciągu jednego miesiąca od stwierdzenia ciężkiego naruszenia przez pracownika jego obowiązków,
- Za wypowiedzeniem - gdy minął już termin do dyscyplinarnego zwolnienia. W przypadkach mniejszej wagi, gdy działanie pracownika nie doprowadziło do powstania szkody u pracodawcy.
- Ukarać pracownika przez:
- Zmianę zakresu obowiązków,
- Obniżenie wynagrodzenia,
- Zastosowanie kary porządkowej, upomnienia lub nagany (przy drobnych uchybieniach).
- Dochodzić rekompensaty
- Pracownik ponosi wobec pracodawcy odpowiedzialność w granicach rzeczywistej straty pracodawcy, czyli nie odpowiada
za utracone w skutek swego działania zyski firmy, jeżeli swoim zawinionym działaniem i nienależytym wykonywaniem obowiązków wyrządził pracodawcy szkodę.
- W przypadku nie umyślnego wyrządzenia szkody odpowiedzialność pracownika jest ograniczona do trzymiesięcznego wynagrodzenia.
- Jeżeli szkodę wyrządzono umyślnie lub powstała w mieniu powierzonym np. z obowiązkiem zwrotu albo z obowiązkiem wyliczenia się, pracodawca może dochodzić pełnej rekompensaty.
W przypadku zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, postępowanie karne prowadzone jest z urzędu. Organ je prowadzący zbiera
i zabezpiecza dowody przestępstwa, które następnie zostaną wykorzystane w ewentualnym procesie karnym lub przez przedsiębiorcę w odrębnym procesie cywilnym.
